تاریخچه تمبر ایران

به طور کلی تمبرهای ایران در 3 دوران زیر منتشر شده است:

۱- دوران قاجار از سال 1247 تا 1304

۲- دوران پهلوی

الف- دوران رضاشاه پهلوی سال 1304 تا 1318

ب- دوران محمدرضاشاه پهلوی سال 1318 تا 1357

۳- دوران جمهوری اسلامی از سال 1358 تاکنون.

اما در جهان، اولین باری كه از تمبر در نامه ها استفاده شد در سال 1840 میلادی بود. در این سال مامور پستی که در اداره پست انگلستان مشغول کار بود، به اداره پست انگلستان مراجعه و درباره استفاده از تمبر بروی پاکت نامه ها به جای دریافت وجه از گیرنده نامه، پیشنهادی داد، این پیشنهاد بخاطر ساده کردن كارهای پستی با استقبال خوبی از سوی مسئولین وقت پست سلطنتی انگلستان روبرو گردید. چرا که تا قبل از ارائه این پیشنهاد مامورین پست در رساندن نامه خود و انجام کار روزانه با مشكالات زیادی مواجه بودند، زیرا در بسیاری از موارد گیرنده محصولات برای شانه خالی كردن از پرداخت هزینه پستی از حربه های گوناگونی استفاده میکردند، در نتیجه گاهی مامورین پستی نامه‌های ارسال شده را در بعلت عدم دریافت هزینه به فرستندگان آنها برمی گرداندند ( قبل از انتشار تمبر پست هزینه برحسب طول راه گرفته میشد ).

در سال 1840 یكی از وزیران كابینه انگلستان بنام سر راولند هیل طرح پیشنهادی مامورین پست را بصورت لایحه به پارلمان انگلستان برد و برای اولین بار نمونه بسیار كوچكی از تمبر را كه هر فرستنده باید از پست خریداری و در پشت پاكت‌ بچسباند به نمایندگان ارائه داد، این طرح تصویب شد و اولین تمبر جهان منتشر شد. قیمت این تمبر یک پنی بود و روی آن عكس ملكه ویكتوریا قرار داده شده بود كه نمونه‌های كمیاب و گران قیمتش هنوز هم موجود و در بین کلکسیونر های تمبر به پنی بلک وان معروف است. اكثر كشورهای جهان مخصوصا کشورهای اروپایی از این ابتكار، استقبال زیادی كردند، ایران نیز كه خود زمانی موسس پست - چاپارخانه - در دنیا بود، 19 سال بعد از کشورهای اروپایی در سال 1247 خورشیدی به چاپ و انتشار تمبر اقدام کرد.

تمبرهای دوران قاجار شامل 4 قسمت زیر می باشد.

الف-تمبرهای دوران ناصرالدین شاه قاجار

ب-تمبرهای دوران مظفرالدین شاه قاجار

ج-تمبرهای دوران محمد علیشاه قاجار

د-تمبرهای دوران احمد شاه قاجار

تمبرهای دوران قاجار و رضاشاه بصورت مصرف نشده و نو، قطعاً گرانترین، کمیابترین و مهمترین تمبرهای ایران محسوب میشوند. هنگامی که سخن از تمبرهای کلاسیک یا قدیمی به میان می آید، منظور تمبرهای این دوران می باشد.

اما ایده تمبرهای یادبود در ایران از دوران پهلوی دوم آغاز میشود. کما اینکه در دوران قبل از آن، تمبرها صرفاً جهت مصرف پستی چاپ و منتشر میشدند و بجز دو سه مورد خیلی نادر، تمبر یادبود منتشر نشده است. اما تمبرهای دوران پهلوی دوم که از سال 1318 تا 1357 منتشر شده (عملاً از سال 1320) شامل 431 سری تمبر یادگاری می باشد که مطابق با کتاب راهنمای تمبرهای ایران در سال 1399، حدود 19 میلیون و 500 هزار تومان ارزش دارد. در همین دوران 29 سری تمبر جاری یا پستی ( والبته مالیه، خیریه، هوایی و امانات )چاپ شده است که ارزش آنها به بالای 60 میلیون تومان می رسد.

نکته جالب دیگر این است که جمع کردن کلکسیون تمبر بصورت بلوک چهارتایی به هم چسبیده (که فقط در ایران متداول است) نیز از این دوران آغاز شده است. بلوک ۴ تایی تمبرهای یادگاری این دوران مخصوصاً سالهای نخست حکومت پهلوی دوم گاهاً تا 10 برابر تکسری ارزش دارد. تقریباً از همین زمان به بعد، پاکت هایی منضم به تمبر منتشر شده را با مهر مخصوصی در روز انتشار ممهور میکردند که به پاکتهای یادبود مهرروز معروف شده است.

به علت گرانی تمبرهای دوران محمدرضا شاه پهلوی، کلکسیونرها برای جمع آوری، تمبرهای آن دوران را به 3 قسمت تقسیم بندی نموده اند.

۱-قسمت گران قیمت - از سال 1318 تا 1335

۲-قسمت متوسط قیمت- از سال 1336 تا 1343 

۳-قسمت ارزان قیمت - از سال 1344 تا 1357

بخش اعظم تمبرهای یادگاری دوران پهلوی شامل 325 سری از مجموع کل تمبرهای پهلوی در بخش ارزان قیمت می باشد. برای نگهداری بهتر تمبرها، مطابق آنچه در اروپا متداول شده بود، آلبوم مصور نگهداری تمبر که بصورت اوراق اندازه کلاسورهای بزرگ از سال 1337 در ایران نیز رواج یافت. در اوراق آلبوم مصور، عکس تمبر با مشخصات تاریخ و موضوع انتشار به دو زبان چاپ شده و برای نگهداری تمبر، طلقی دوطرفه شفاف پیش بینی شده است.

تمبرهای دوران جمهوری اسلامی ایران از سال 1358 تاکنون شامل 852 سری تمبرهای یادگاری به ارزش یک میلیون تومان و 22 سری تمبر پستی به ارزش 560 هزار تومان می باشد. در دوران جمهوری اسلامی همچنین تمبرهای اختصاصی نیز چاپ شده که برخی از آنها در کتاب راهنمای تمبرهای ایران انتشارات موسسه فرحبخش درج شده است.

براي اطلاعات بيشتر در خصوص تمبر و كلكسيون تمبر مي توانيد به قسمت بلاگ در منوي بالاي همين فروشگاه رفته و از اطلاعات جامع پورتال ما استفاده نماييد.